Voor elektronica gebruik je het beste soldeertin met een harskern, in een legering van tin en lood (60/40 of 63/37). Dit type is makkelijk te verwerken, vloeit goed en is ideaal voor hobbyisten en beginners. Wil je weten welke soldeertin voor elektronica precies bij jouw situatie past? Dan lees je hieronder alles wat je nodig hebt.
Lood of loodvrij: wat is het verschil?
Soldeertin voor elektronica is er in twee hoofdvarianten: met lood en zonder lood. De klassieke legering is tin met lood, bijvoorbeeld 60% tin en 40% lood (60/40) of 63% tin en 37% lood (63/37). Dit laatste wordt ook wel eutectisch soldeer genoemd. Het smelt bij een vaste temperatuur in plaats van een traject, wat het makkelijker maakt om nette soldeerlassen te maken.
Loodvrij soldeer bestaat vaak uit tin gecombineerd met koper, zilver of andere metalen. Dit type is milieuvriendelijker en verplicht in professionele elektronica die aan de RoHS-richtlijn moet voldoen. Loodvrij soldeer heeft wel een hogere smelttemperatuur en is iets lastiger te verwerken, zeker voor beginners.
Voor de hobbyist thuis is soldeertin met lood nog steeds de meest gebruikte keuze. Het werkt eenvoudiger en geeft mooie glanzende lassen.
Waarom een harskern zo handig is
Goed soldeertin voor elektronica bevat bijna altijd een harskern. Die kern zit in het midden van de draad en fungeert als vloeimiddel (flux). De hars zorgt ervoor dat oxidelaagjes op de metalen oppervlakken oplossen, zodat het soldeer goed hecht.
Voor normaal hobbywerk, zoals het solderen van doorsteekmontage componenten (through-hole) en de wat grotere SMD-onderdelen, heb je bij harskernsoldeer geen extra flux nodig. Je hoeft het dus niet apart te kopen. Wil je toch extra flux gebruiken, bijvoorbeeld bij fijn SMD-werk of moeilijk te solderen punten, dan kan dat, maar het is niet verplicht.
Welke dikte kies je?
Soldeertin is verkrijgbaar in verschillende diktes. De dikte wordt uitgedrukt in millimeters. Voor elektronica zijn dunnere draden het prettigst werken, omdat je meer controle hebt over de hoeveelheid soldeer die je aanbrengt.
- Dik soldeer (rond 1,0 mm of meer): geschikt voor grotere verbindingen, dikke draden of stroomkabels.
- Middeldik soldeer (rond 0,7 mm): een veelzijdige keuze die voor veel elektronicawerk goed werkt.
- Dun soldeer (rond 0,5 mm of minder): ideaal voor fijn SMD-werk en kleine printplaatpads.
Voor algemeen hobbywerk op printplaten is een dikte van ongeveer 0,7 mm een goede keuze. Je hebt er voldoende controle mee zonder dat je te snel te veel soldeer aanbrengt.
Laat je niet misleiden door goedkoop soldeer
Goedkoop soldeertin van onbekende herkomst kan problemen geven. Soms vloeit het slecht, hecht het niet goed of bevat het weinig of slechte flux. Als je merkt dat je soldeer niet mooi doorloopt of dat de las er dof en korrelig uitziet, ligt het vaak aan de kwaliteit van het tin en niet alleen aan je techniek of soldeerstation.
Investeer in soldeertin van een bekende kwaliteitsfabrikant. Kwaliteitssoldeer smelt soepel, geeft een glanzende las en is ook na jaren bewaren nog prima te gebruiken. Droog en koel bewaren is voldoende.
Praktische checklist: waar let je op bij het kiezen?
- Kies voor hobbywerk en elektronica een tin-lood legering, bij voorkeur 60/40 of 63/37.
- Zorg dat het soldeertin een harskern heeft, dan heb je geen aparte flux nodig.
- Kies een dikte van ongeveer 0,7 mm voor algemeen printplaatwerk.
- Ga voor loodvrij soldeer als je werkt aan apparaten die aan RoHS-regels moeten voldoen.
- Koop soldeer van een betrouwbare leverancier om problemen met slechte kwaliteit te voorkomen.
- Houd je soldeerpunt goed op temperatuur en soldeer snel, zodat de harskern niet opbrandt voor de las klaar is.
Beginnen met solderen: dit heb je nodig
Naast goed soldeertin heb je een deugdelijk soldeerstation of soldeerbout nodig met voldoende vermogen. Een te zwak station zorgt ervoor dat de punt te snel afkoelt, wat slechte lassen geeft. Bij een goed station met de juiste instelling en kwalitatief soldeertin merk je al snel dat het resultaat veel beter is dan met goedkope spullen.
Soldeer je voor het eerst? Begin dan met through-hole componenten op een oefenprintplaat. Gebruik soldeertin met harskern in een legering met lood, en houd de soldeertijd kort. Zo wen je aan de techniek en zie je meteen wat wel en niet werkt.
Veelgestelde vragen
Wat is eutectisch soldeer en waarom wordt het aanbevolen?
Eutectisch soldeer heeft een vaste samenstelling waarbij tin en lood precies in de verhouding 63/37 zijn gemengd. Dit soldeer smelt en stolt op één vaste temperatuur, zonder een vloeibaar tussengebied. Daardoor is het makkelijker te verwerken en krijg je minder kans op een koude las. Voor elektronica is dit een populaire keuze.
Heb ik extra flux nodig naast soldeertin met harskern?
Voor normaal hobbywerk en through-hole componenten heb je geen extra flux nodig als je soldeertin een harskern bevat. De hars in de kern doet al het werk. Alleen bij fijn SMD-werk of bij oppervlakken die moeilijk te solderen zijn, kan extra flux helpen.
Kan ik loodvrij soldeertin ook gebruiken als beginner?
Loodvrij soldeertin is iets lastiger te verwerken dan tin met lood, omdat het een hogere smelttemperatuur heeft en minder makkelijk doorvloeit. Als beginner is soldeertin met lood eenvoudiger in gebruik. Wil je toch loodvrij werken, zorg dan dat je soldeerstation hoog genoeg kan komen in temperatuur.
Hoe lang is soldeertin houdbaar?
Soldeertin is bij goede bewaring (droog, koel en donker) zeer lang houdbaar. Gebruikers melden dat tin van twintig jaar of ouder nog prima werkt. De harskern in het tin blijft ook na lange tijd zijn functie behouden, zolang je het goed bewaart.