De term gratis software roept bij veel mensen vragen op, vooral omdat in de algemeen gebruikte taal meerdere betekenissen bestaan rondom gratis programma’s. Je kent vast wel iemand die een gratis app of programma heeft gedownload om een foto te bewerken, een tekst te schrijven of muziek te luisteren. Maar hoe worden deze soorten software eigenlijk genoemd, en wat zijn de verschillen?
De verschillende namen voor gratis software
Als je praat over gratis software zul je merken dat er meerdere benamingen bestaan. De meest gebruikte term in het algemeen is freeware. Freeware betekent simpel gezegd gratis software: je mag het programma zonder te betalen gebruiken. Soms zijn er beperkingen, bijvoorbeeld dat er reclame is in het programma of dat je moet betalen voor extra mogelijkheden. Een andere veelgebruikte term is open source software. Deze programma’s zijn gratis te gebruiken en je mag ze zelfs aanpassen als je zelf handig bent met computers. Freeware en open source zijn dus allebei gratis, maar open source laat je meestal toe om het programma zelf aan te passen of door te geven aan anderen. Verder hoor je soms nog de Engelse term free software, wat in het algemeen voor dezelfde soort programma’s wordt gebruikt, hoewel het iets meer nadruk legt op vrijheid dan puur op de prijs.
Waarom software gratis is voor iedereen
Gratis software klinkt misschien bijna te mooi om waar te zijn, maar er zijn goede redenen waarom aanbieders hun programma zonder kosten beschikbaar stellen. Vaak willen programmeurs laten zien wat ze kunnen of hopen dat veel mensen hun werk gaan gebruiken. Soms maken bedrijven een gratis versie, zodat mensen hun merk leren kennen en misschien later geld uitgeven aan extra functies of een uitgebreidere betaalde versie. Open source programma’s worden vaak door groepen vrijwilligers gemaakt. Zij geloven dat software voor iedereen beschikbaar moet zijn. Bij freeware is er soms reclame in het programma, zodat de maker alsnog iets verdient, maar dan betaalt de gebruiker niet direct voor het gebruik.
Typische voorbeelden van gratis software die algemeen populair zijn
Veel mensen kennen gratis programma’s als VLC Media Player, waarmee je bijna elk soort video kunt afspelen. Een ander bekend voorbeeld is LibreOffice, waarmee je teksten kunt schrijven, rekenen en presentaties maken zonder een duur aankoopbedrag. Ook programma’s als GIMP voor het bewerken van foto’s, Audacity voor geluid en muziek en het besturingssysteem Linux zijn bekende gratis opties. In de praktijk gebruikt bijna iedereen wel een vorm van gratis software, vooral omdat deze vaak makkelijk te downloaden en te installeren is en goed werkt voor dagelijks gebruik.
- VLC Media Player
- LibreOffice
- GIMP
- Audacity
- Linux
De voordelen van open source en freeware in het algemeen dagelijks gebruik
Door de jaren heen zijn gratis programma’s zo verbeterd dat ze voor de meeste mensen prima werken voor dagelijks werk, school of hobby’s. Open source software is meestal veilig, omdat veel mensen in de broncode kunnen kijken en fouten snel worden gevonden en opgelost. Freeware is vaak erg simpel te installeren. Voor wie geen geld wil of kan uitgeven aan dure programma’s, is gratis software een uitkomst. Ook voor scholen en kleine bedrijven is het handig, omdat er geen kosten zijn om met veel mensen tegelijk te werken. Bijna altijd geldt wel dat je moet opletten of het programma aan je wensen voldoet en geen ongewenste extra’s installeert. Kies daarom alleen software van bekende makers of betrouwbare websites, zodat je weet wat je doet.
Veelgestelde vragen over hoe wordt gratis software genoemd
Wat betekent freeware precies? Freeware is software die je zonder te betalen mag downloaden, installeren en gebruiken. Meestal mag je het programma niet zelf aanpassen of doorverkopen, maar je mag het wel onbeperkt op je eigen computer zetten.
Wat is het verschil tussen freeware en open source software? Freeware mag je gratis gebruiken, maar je mag de broncode niet bekijken of veranderen. Open source software mag je gratis gebruiken én je mag in de broncode kijken, aanpassen en delen met anderen. Dat geeft je meer vrijheid.
Zijn alle gratis programma’s veilig om te gebruiken? Niet alle gratis programma’s zijn veilig. Sommige kunnen ongewenste reclame, virussen of andere problemen bevatten. Het is slim om gratis software altijd van bekende of vertrouwde websites te downloaden.
Waarom zijn bedrijven bereid om gratis software aan te bieden? Sommige bedrijven bieden gratis software aan zodat je kennismaakt met hun werk of merk. Soms verkopen ze extra functies of laten ze reclame zien om alsnog geld te verdienen. Open source programma’s worden vaak gratis gemaakt omdat makers vinden dat iedereen toegang moet hebben tot goede software.